Miqyaslar heyrətamizdir: Çin şəhərləri üzərində bütöv plastik buludlar aşkarlandı
Yanvar 09
08:41
2026
Çinli alimlər iki böyük şəhərin üzərində havada plastik hissəciklərdən ibarət buludların mövcud olduğunu müəyyən ediblər. Bu isə potensial olaraq toksik olan bu hissəciklərin əvvəl düşünüləndən qat-qat çox olduğunu göstərir.
Son 20 il ərzində dünyanın müxtəlif ölkələrindən olan alimlər mikroskopik mikroplastik və nanoplastik hissəcikləri artan çirklənmə forması kimi tanıyıblar.
Hazırda bu xırda plastik hissəciklər torpaqlarda, canlı orqanizmlərdə və demək olar ki, dünyanın bütün bölgələrində, o cümlədən Arktika və Antarktidada belə atmosferdə aşkar edilib.
"Getdikcə daha çox tədqiqat bu hissəciklərin sağlamlığa təsir etdiyini göstərir. Bunlara hormonal pozuntular, xərçəng, ürək-damar xəstəlikləri, reproduktiv funksiyanın pozulması və nevroloji zədələnmələr daxildir”, deyə materialda xatırladılır.
Bununla yanaşı, bir sıra suallar ortaya çıxır: bu xırda plastik hissəciklərin sayı nə qədərdir, onlar haradan yaranır, zamanla necə dəyişir və sonda harada toplanır. Bu süni kimyəvi maddələrin geniş yayılması səbəbindən alimlər onların Yer planetinin su dövranının tərkib hissələrində belə mövcud ola biləcəyini ehtimal edirlər
Ümumilikdə alimlər müəyyən ediblər ki, əvvəlki tədqiqatlar atmosferdə mövcud olan plastik miqdarını əhəmiyyətli dərəcədə aşağı qiymətləndirib.
Tədqiqatçıların sözlərinə görə, bu hissəciklər buludların formalaşmasında iştirak edərək ilkin olaraq buraxıldıqları ərazilərdən çox uzaqlarda yağış vasitəsilə yenidən Yer səthinə çökə bilər.
Alimlər bildiriblər: "200 nanometrədək ölçüdə plastik hissəcikləri aşkar edə bilən innovativ metoddan istifadə etməklə biz iki Çin meqapolisində – Quançjou və Sian şəhərlərində aerozollarda, quru və yaş çöküntülərdə, eləcə də yenidən havaya qalxan hissəciklərdə mikroplastik və nanoplastikin miqdarını ölçdük. Qiymətləndirmələr atmosferin əsas komponentlərində mikro- və nanoplastik axınlarının iki-beş böyüklük dərəcəsi arasında dəyişdiyini göstərdi”.
Alimlərin izahına görə, bu dəyişikliklər əsasən yol tozundan qaynaqlanan plastik və yağışın təsiri ilə çöküntülərlə əlaqədar olub. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, əldə olunan nəticələr bu günə qədər atmosferdəki plastiklə bağlı aparılmış ən ətraflı ölçmələrdir.
"Bu nəticələr şəhər atmosfer proseslərində mikroplastik və nanohissəciklərin kompleks qiymətləndirilməsini təqdim edir və onların çevrilməsi, taleyi, eləcə də iqlim, ekosistemlər və insan sağlamlığı üçün potensial nəticələri barədə mühüm anlayışlar yaradır”, deyə alimlər yekunlaşdırıblar.
Qaynarinfo xəbər verir ki, bu barədə "The Independent” yazır.
Hazırda bu xırda plastik hissəciklər torpaqlarda, canlı orqanizmlərdə və demək olar ki, dünyanın bütün bölgələrində, o cümlədən Arktika və Antarktidada belə atmosferdə aşkar edilib.
"Getdikcə daha çox tədqiqat bu hissəciklərin sağlamlığa təsir etdiyini göstərir. Bunlara hormonal pozuntular, xərçəng, ürək-damar xəstəlikləri, reproduktiv funksiyanın pozulması və nevroloji zədələnmələr daxildir”, deyə materialda xatırladılır.
Bununla yanaşı, bir sıra suallar ortaya çıxır: bu xırda plastik hissəciklərin sayı nə qədərdir, onlar haradan yaranır, zamanla necə dəyişir və sonda harada toplanır. Bu süni kimyəvi maddələrin geniş yayılması səbəbindən alimlər onların Yer planetinin su dövranının tərkib hissələrində belə mövcud ola biləcəyini ehtimal edirlər
Ümumilikdə alimlər müəyyən ediblər ki, əvvəlki tədqiqatlar atmosferdə mövcud olan plastik miqdarını əhəmiyyətli dərəcədə aşağı qiymətləndirib.
Tədqiqatçıların sözlərinə görə, bu hissəciklər buludların formalaşmasında iştirak edərək ilkin olaraq buraxıldıqları ərazilərdən çox uzaqlarda yağış vasitəsilə yenidən Yer səthinə çökə bilər.
Alimlər bildiriblər: "200 nanometrədək ölçüdə plastik hissəcikləri aşkar edə bilən innovativ metoddan istifadə etməklə biz iki Çin meqapolisində – Quançjou və Sian şəhərlərində aerozollarda, quru və yaş çöküntülərdə, eləcə də yenidən havaya qalxan hissəciklərdə mikroplastik və nanoplastikin miqdarını ölçdük. Qiymətləndirmələr atmosferin əsas komponentlərində mikro- və nanoplastik axınlarının iki-beş böyüklük dərəcəsi arasında dəyişdiyini göstərdi”.
Alimlərin izahına görə, bu dəyişikliklər əsasən yol tozundan qaynaqlanan plastik və yağışın təsiri ilə çöküntülərlə əlaqədar olub. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, əldə olunan nəticələr bu günə qədər atmosferdəki plastiklə bağlı aparılmış ən ətraflı ölçmələrdir.
"Bu nəticələr şəhər atmosfer proseslərində mikroplastik və nanohissəciklərin kompleks qiymətləndirilməsini təqdim edir və onların çevrilməsi, taleyi, eləcə də iqlim, ekosistemlər və insan sağlamlığı üçün potensial nəticələri barədə mühüm anlayışlar yaradır”, deyə alimlər yekunlaşdırıblar.
